Brezilya’da devlet başkanının troll ordusu sokaklara indi

13 Haziran'da “300 Brezilyalı” adlı Cumhurbaşkanı Jair Bolsonaro yanlısı radikal sağ bir milis örgüt, başkent Brasília'daki Yüksek Federal Mahkeme binası yönünde havai fişek patlatarak bombalı saldırı taklidi yaptı. 

Protestoları canlı olarak yayınlayan liderlerden biri, “Hazır olun, Yüksek [Mahkeme] haydutlar… Ülkeyi komünizme yönlendiriyorsunuz” dedi. Bir diğeri protestocu ise cumhurbaşkanının, dezenformasyon kampanyaları ve adaleti tehdit eden bazı destekçilerine yönelik açılan soruşturmayı kınamak için kullandığı kelimeleri, "Bitti, kahretsin!" sözlerini tekrarladı. 

Amerikan New York Times gazetesindeki makalesinde Yüksek Mahkeme’ye olan nefretin nereden doğduğunu irdeleyen Patricia Campos Mello, havai fişek olayından önce Bolsonaro'nun destekçilerine veya aşırı sağ bloggerlara ait binlerce sahte sosyal medya hesabından Yüksek Mahkeme üyelerine yönelik tehditler savrulduğunu, mahkemenin lağvedilmesi ya da askeri diktatörlüğe geri dönülmesinin istendiğini aktarıyor. 

Cumhurbaşkanının takipçilerinden birinin mahkeme üyelerinin öldürülmesini ve uzuvlarının parçalanması çağrısında dahi bulunduğunu belirten Mello, ”Düşmanlığın sokaklara dökülmesi sadece bir an meselesiydi” diyor. 

Brezilyalılar tarafından “nefret ofisi” olarak adlandırılan ve Bolsonaro’nun danışmanları tarafından yönetilen bu operasyonlarla üretilen sahte haberler gazeteciler, politikacılar, sanatçılar ve Bolsonaro karşıtlarının aleyhine kullanılıyor. Doğal olarak bu nefret ofisinin resmi bir ünvanı veya bütçesi yok ancak faaliyetleri vergi mükelleflerinin parasıyla ödeniyor. Bu ofis için kaç kişinin çalıştığı veya kim oldukları bilinmiyor. Bolsonaro ve yandaşları bu ofisin varlığını inkar ediyor. Mello, “Bu ofisin ektiği nefret ve bölünme tohumları demokrasimizi ortadan kaldırmakla tehdit ediyor” sözleriyle endişelerini dile getiriyor. 

Bolsonaro yönetiminin şu anda doğrudan bu nefret makinesine bağlı üç soruşturmayla karşı karşıya olduğunu belirten Mello konuyla ilgili şu bilgileri aktarıyor:

“Bir Yüksek Mahkeme işinsanları tarafından finanse edilen ve Bolsonaro yanlısı ağ tarafından dolaşıma sokulan mahkeme üyelerine yönelik saldırıları araştırırken, bir diğeri ise Meclis ve yargının askıya alınması için yapılan gösterilerin finansmanını inceliyor. Yüksek Seçim Kurulu’nda bekleyen dört soruşturmada ise yine işadamları tarafından finanse edilen 2018 seçim kampanyası sırasında WhatsApp aracılığıyla gerçekleştirilen dezenformasyon ve iftira kampanyalarındaki toplu mesajlaşmalar araştırıyor.

Ne yazık ki nefret bürosuna çok aşinayım. Son iki yıldır dezenformasyon ve siyaset konularıyla ilgili haberler yapıyorum. İşinsanlarının 2018’deki cumhurbaşkanlığı seçimini etkilemek için WhatsApp aracılığıyla milyonlarca sahte mesajın yayılması için ödeme yaptıkları Folha de São Paulo gazetesinde o yıl hedef gösterilenlerden biri oldum.

Sonuç olarak, şiddetli kaba bir tehdide ve kişisel saldırılara maruz kaldım. Troller ve hatta politikacılar, yüzüm bir fahişeye montajlanarak pornografik sitelerde gösterildi. İnsanlar bana tecavüze uğramam gerektiği yönünde mesajlar gönderiyorlar. Bolsonaro, oğlu Eduardo ve haber atlatma karşılığında seks teklif ettiğimi tekrar tekrar belirten Bolsonaro yanlısı bir blogcuya sebep oldukları ahlaki zararlardan dolayı dava açıyorum.”

25 Mayıs'ta gazeteciler, Brazilia’daki cumhurbaşkanlığı ikametgahında destekçilerinden şiddetli tacizlere maruz kaldılar. O gün çekilen görüntülerde gazetecilere gaspçı ve dolandırıcı deniyor. Bir kadının, “Pislik! Çöp! Sıçanlar! Bolsonaro 2050'ye kadar! Çürük basın! Komünistler!” şeklinde bağırdığı görülüyor” diyor. 

Ülkede sadece gazeteciler hedef alınmıyor. Geçtiğimiz yıl nefret bürosu Brezilyalıları birbirlerine ve Bolsonaro’nun otoriter yükselişine karşı kontrol ve denge sağlayanlara karşı da kullandı. 

Ofis, Brezilya için dönüm noktası Araç Yıkama adlı yolsuzluk soruşturmasını yürüten eski yıldız adalet bakanı Sergio Haro'yu "hain" ve "komünist" olarak etiketleyen bir karalama kampanyasının da arkasındaydı. Moro, Nisan ayında protesto için istifa etti ve cumhurbaşkanının oğulları ve müttefiklerini cezai soruşturmalardan korumak için Federal Polis soruşturmasına karışmasını kınadı. İstifadan kısa bir süre sonra Moro’yu tehdit eden sahte sosyal medya hesapları türedi. 

Koronavirüs kriziyle birlikte sahte haber ve sahte tedavi yöntemlerinin yüzbinlerce takipçisi olan federal milletvekilleri aracılığıyla sosyal medyadan paylaşıldığını aktaran Mello, Bolsonaro’nun valiler tarafından konan sosyal mesafe kurallarını engellediğini, Arnaud Tomaz gibi danışmanlara bağlı hesapların, Covid-19'a verilen reaksiyonun abartıldığını, Bolsonaro tarafından koronavirüs tedavisi için yoğun bir şekilde tanıtımı yapılan sıtma ilacı hidroksiklorokinin virüsü öldürebileceğini iddia ettiğini de ifade ediyor. 

Nefret ofisinin amacının karalama ve dezenformasyon kampanyalarının ötesinde Brezilya’nın demokratik kurumlarını zayıflatmak olduğuna dikkat çeken Mello şu ifadeleri kullanıyor: “Başsavcı tarafından yürütülen soruşturmalarda bazı Bolsonaro yanlısı milletvekilleri Yüksek Mahkeme ve Kongre’ye karşı protestoları teşvik etmek ve siyasete askeri müdahalede bulunulmasını sağlamak için medyayı kullanan pazarlama ajanslarına kabine fonlarını harcadıkları ortaya çıktı. 

Bu kışkırtma ile taraftarları Yüksek Mahkeme yargısının diktatör olduğuna ve basın ile Kongre'nin cumhurbaşkanının ülkeyi yönetmesini engelleyerek bir darbe planladığına ikna etme amaçlanmaktadır. Kendi adına askeri bir müdahaleyi haklı çıkarmak için zemin hazırlıyor da olabilir.”